จักรราศี
จักรราศีคือรูปจำลองสมมติของอาณาเขตบริเวณท้องฟ้าที่นักโหราศาสตร์กำหนด ขึ้นมาเพื่อใช้อ้างอิงและบอกตำแหน่งดวงดาวต่างๆที่โคจรบนท้องฟ้า (ตามแนวเส้น รวิมรรค) สำหรับบันทึกตำแหน่งของดวงดาวที่มีอยู่จริงบนท้องฟ้า และจุดสมมติต่างๆที่เกิดกรรมวิธีต่างๆทางโหราศาสตร์ ลงเป็นรูปแผนภูมิอันหนึ่งที่เราเรียกว่า ดวงชะตา เพื่อใช้ประโยชน์ในการพยากรณ์เรื่องราวต่างๆ เปรียบเสมือนเป็นแผนที่ใช้บอกตำแหน่งของดวงดาวนั่นเอง จักรราศีมีรูปทรงสันฐาณเป็นวงกลมโดยมีจุดเริ่มต้นที่จุดศูนย์องศาของราศีเมษ จุดเริ่มต้นนี้เรียกว่าจุดเมษ หรือ จุดสงกรานต์ ในทรรศนะของโหราศาสตร์ไทยนั่นเอง (จุดนี้ในทางดาราศาสต์ร์เรียกว่าจุดวิษุวัต)ในทางโหราศาสตร์เรียกจักรราศี ที่มีจุดตั้งต้นที่จุดนี้ว่า จักรราศีแบบนิรายนะ ยังมีจักรราศีอีกแบบหนึ่งคือจักรราศีแบบสายนะ จักรราศีแบบนี้ใช้จุดตั้งต้นของจักรราศีแตกต่างจากจักรราศีแบบนิรายนะโดยยึด ถือหลักความเป็นจริงทางดาราศาสตร์ เนื่องจากในปัจจุบันนี้ความรู้ในด้านวิชาการด้านเทคโนโลยีที่เกี่ยวกับวิชา ดาราศาสตร์ทำให้เราพบว่าจุดวิษุวัตหรือจุดเริ่มต้นของจักรราศีมิได้อยู่กับ ที่ จุดนี้เคลื่อนที่ออกจากจุดเมษในทิศทางตรงกันข้ามกับจักรราศีและยังพบอีกว่า จุดนี้จะเคลื่อนที่ไปทุกปีด้วยอัตราความเร็วคิดเป็นระยะเชิงมุมด้วยอัตรา ความเร็วเฉลี่ย ปีละประมาณ ๕๕ ฟิลิปดา ในปัจจุบันนี้จุดนี้อยู่ห่างจากจุดเมษ (๐ องศาราศีเมษ)อยู่ประมาณ ๒๓ องศา เศษๆ (อยู่ในราศีมีนประมาณ ๖ องศาเศษๆ ) ค่าที่แตกต่างกันอยู่นี้เรียกว่า อายนางศ (Ayanamsa) ซึ่งค่าอายนางศนี้จะมีบอกไว้ในปฏิทินโหราศาสตร์บางเล่ม โหราศาสตร์ไทย และ อินเดียใช้จักรราศีแบบนิรายนะ ส่วนโหราศาสตร์ต่างประเทศทางยุโรปนิยมใช้จักรราศีแบบสายนะในการพยากรณ์ดวง ชะตาบุคคล และใช้จักรราศีแบบนิรายนะในการพยากรณ์เหตุการณ์สำคัญๆในกรณีที่เกี่ยวกับ ความเป็นไปของโลก ในที่นี้จะกล่าวถึงจักรราศีในแบบนิรายนะเป็นหลัก
วิชาโหราศาสตร์ช้สัญญลักษณ์วงกลมแทนความหมายของจักรราศีและภายในวงกลมของ จักรราศียังแบ่งรายละเอียดออกเป็นส่วนย่อยๆลงอีกซึ่งเราจะได้ศึกษาราย ละเอียดกันต่อไป